الشيخ ناصر مكارم الشيرازي ( مترجم : سيد محمد جواد بنى سعيد لنگرودى )

93

قاعده لا ضرر ( ترجمه القواعد الفقهية ) ( فارسى )

نتيجه اين‌كه با اين احتمالات نمىتوانيم از ظهور روايت عقبة بن خالد ، كه تمام فقرات روايت او در قضيه واحده‌اى صادر شده ، و صدر و ذيل روايت به هم مرتبط است ، صرف نظر كنيم . هم‌چنين وجود « فا » تفريع در نقل « فلا ضرر و لا ضرار » ، هر چند مؤيّد اين اتصال و ارتباط است ، ولى اين‌گونه نيست كه اگر « فا » نبود ، دلالت بر عدم اتصال كند ؛ زيرا ظاهر عطف به « واو » نيز اتصال وارتباط را مىرساند ، هرچند ظهورش كمتر از ظهور « فا » است . نظر محقّق نايينى قدس سره همان‌گونه كه قبلا اشاره كرديم محقّق نايينى ، نظر علّامه شيخ الشريعه اصفهانى ( قدّس سرّهما ) در استقلال فقره « لا ضرر و لا ضرار » را پذيرفته ، وعلاوه بر استدلالات ايشان ، قراين ديگرى براى تأييد اين نظر ذكركرده كه دراين‌جا آن‌ها را بيان كرده وپاسخ مىدهيم : 1 . قضاياى پيامبر صلى الله عليه و آله نزد اماميه و اهل تسنّن ، ثبت و ضبط شده است ؛ وقتى مشاهده مىكنيم كه اين قضيه را كه اهل تسنّن از پيامبر صلى الله عليه و آله ، و اصحاب ما از امام صادق عليه السلام ، نقل كرده‌اند ، كاملًا همانند هم است ، در عين حال حكم « لا ضرر » را آن‌ها به صورت مستقل روايت كرده‌اند ، اين حدس را در ما تقويت مىكند كه « لا ضرر » در روايت ما نيز حكم مستقلى است و ربطى به دو حديث شفعه ، و منع زيادى آب ، ندارد ؛ و اين عقبة بن خالد بوده كه از باب